TANRI, DİN ve TASAVVUF ÜZERİNE:
- Tanrı, kaldıramayacağı bir kaya yaratabilir mi?
Yaratamazsa tanrı olamaz, yaratırsa da kaldıramayacağı bir ‘kaya’ var demektir.
ATEİST PARADOKS
…
- Antikçağın çoktanrıcılığı, siyasal yetkenin bir sınıfta (aristokrasi) toplanmasına yol açarken, Asya tek tanrıcılığında, siyasal otorite de bir monarkta toplanmıştır.
ROBERTSON SMİTH
*
- Tanrı, barbut atmaz.
- Geleceğin dini, kozmik bir din olacak. Bu din, teoloji ve dogmalardan uzak olup, kişisel tanrıya üstün gelecek.
EINSTEIN
*
- Eğer öküzler ‘insan’ olsaydı, onların tanrısı da ‘öküz biçiminde’ olurdu.
KSENOFANES
*
- ‘İnsan’, yediği şeydir ve “insan insanın tanrısıdır”. Tanrı, insanın idealleştirilmiş olarak dışavurumudur.
L. FEURBACH
- Eğer tanrınız yoksa, saygılarınızı Hitler veya Stalin’e sunmak zorunda kalırsınız.
T.S.ELİOT
- Herkes tanrıya, sadece kendi duasının kabul edilmesi için yalvarıyor.
AMİN MAALOUF (Tanios Kayası’dan)
- Tanrı, beşerin en büyük keşfidir.
- Upanişad ‘tanrısın’, Freud ’itsin’ diyor, hangisi haklı?
CEMİL MERİÇ
- Her meyvede tohum, her canlıda tanrı…Sevgin bütün varlıkları kucaklamalı yani tanrıyı. Kurtuluş, kesretten vahdete (çokluktan birliğe) dönüş. Tanrının içinde kaybolmalısın. Ummana dökülen ırmaklar gibi benliğinden sıyrılmalısın. Ne kalıbın ne de adın kalmalı. “Tanrı nedir” diye soruyorsun, ‘tanrı sensin’.
UPANİŞADLAR
- Her din bir tanrı anlayışı, her tanrı ise bir varlık anlayışıdır.
İOANNA KUÇURADİ
- Din, halkın afyonudur.
MARX
- Din, halkın afyonu değil, zayıfların vitaminidir.
REGİS DEBRAY
- Dualite; ontolojik değil, epitemolojiktir.
YAŞAR NURİ ÖZTÜRK
- Dualite, ontolojik değilse :
“Yaratan da yaratılan da aynıdır”.
AHMET AĞI
- Tanrı yoksa, her şey mübahtır.
DOSTOYEVSKİ
- Tanrı olsaydı, yaptıklarımızın hiçbirinden sorumlu olmazdık ancak tanrı yok ve biz tüm yaptıklarımızdan sorumluyuz.
J.P. SARTRE
- “İspatlanabilen bir tanrı”, tanrı değildir.
KARL JASPERS
- Bilineni de kuşatmayan bir tanrı, eksik bir tanrıdır.
A. AĞI
- Şeytan, tanrının taklitçisidir.
RENE GUENON
- İnsan, tanrının taklitçisidir.
A. AĞI
- Yükselen her şey, birbirine yaklaşır.
Peder TEILHARD DE CHARDİN
- Her çağda, tek bir gerçek vardır.
- Amaç, bilinene ulaşmaktır.
ŞEMS-İ TEBRİZİ
- Tanrı var mı?
BUDHA:
“Sadece gerçek var”.
———-
- Vahdet-i vücutta tabiat, tanrıda olduğu halde, panteizm de (vahdet-i mevcut) tanrı tabiattadır. İki yaklaşım arasındaki temel fark, ilkinin tanrıyı tabiatla açıklayan bir sistem olmasına karşılık, ikincisi tabiatı tanrıyla, tanrının görünmez güçlerine ve akıl erdirilmez sırlarına göre açıklayan ‘gaybi’ bir felsefedir.
İSMAİL HAKKI İZMİRLİ
- Kendisini duyu organlarıyla fark edilemez şekilde isimlendirdiğinde HAK, duyu organlarıyla farkedilecek haliyle isimlendirdiğinde ise HALK, adını almıştır.
En-NURİ (öl. 907)
- Tevhid; ölümsüz ve değişmez bir ilke olarak, bütün değişme ve farklılıkların temelini oluşturur.
- Siyasetçinin derdi; maneviyat değil, iktidardır.
MUHAMMED İKBAL
Hz.ALİ:
- Perde kalksaydı yine yakinim (kesin bilgim) artmazdı.
*
- Hakikat, hakkın celal nurunun işaretsiz olarak keşfidir.
*
- Hakkal yakin, ezel sabahından doğan bir nurdur. Bunun eserleri tevhid ehlinin üzerlerinde görünür.
*
- Her şeyi birbirinden ayrı görmek ve toplamamak; şirk,
Her şeyi toplayıp aralarındaki ayrılıkları görmemek; zındıklık,
Her şeyi, hem birbirinden ayrı hem de aynı görmekse; tevhiddir (birlemektir).
*
- Alimin uykusu, cahilin ibadetinden iyidir.
—————-
- ‘Tanrı’; mutlak zaman, mutlak mekan, mutlak hareket, mutlak beden ve mutlak ruhtur.
EBUBEKR er-RAZİ
MUHYİDDİN İBN-İ ARABİ:
Noksan sıfatlardan münezzeh olan Allah, eşyada en parlak şekilde görünür. Ve O, O’nun görünüşüdür.
Şüphesiz yaratıkların sonradan olma varlığı, yaratıcının varlığının görünüşüdür.
Hakkı tanıyan kişi, gerçekten tanıdığı zaman; itikat sahibinin itikadıyla bağlanmaz.
Kul rabdır, Rab da kul. Ya teklifle mükellef kimdir? Rab dersen o teklif edicidir, kul dersen o da ölüdür.
Furkan benim ve 7 çift Fatiha suresi de benim. Ruhun ruhuyum, kalıpların ruhu değil.
————
- İhlasın en aşağı derecesi, ‘şeriat tevhidi’dir ki; Allah’tan başka ibadet edilecek kimse yoktur, onun ifadesidir. En yüksek mertebesi de, ‘hakikat tevhidi’dir ki; ’Allah’tan başka kimse yoktur’ onun ifadesidir.
M.ALİ AYNİ
FAZLUR RAHMAN:
‘Uyanış’ ve ‘yenilik’, mantıki olarak ancak bir gelenek oluşturulduktan sonra olabilir.
Bütün geleneklere devamlı yeniden hayatiyet kazandırmalı ve taze yorumlarla yenilenmelidir.
İlk müslüman nesiller nasıl ki; Kuran ve sünneti, kendi dönemlerinde kendi şartlarına uygun biçimde serbestçe yorumlamışlarsa, biz de aynen kendi gayretimizle, kendi çağdaş tarihimizde aynı şeyi yapmak zorundayız.
————-
- Vahdet-i vücutçu tasavvuf felsefesi aslında, tanrının ‘kuantum’ halidir. Damlalar ‘mahlukat’ı, okyanus ise ‘tanrı’yı sembolize eder. Herşey hem birbirinin aynıdır hem de gayrıdır. Herşey hem tek başına vardır hem de tek vücut olarak vardır.
A. AĞI
- Kendini arayan tanrıyı bulur, tanrıyı arayan da kendini.
- Herşey dağıttıkça çoğalır, biriktirdikçe de azalır.
- Yukardaki aşağıdakine, aşağıdaki yukardakine benzer.
- Oldum demek, öldüm demektir.
- İnsan hayattayken, ölmeden önce ölmeli!
- Olgun (kamil) insan olanın dört aşaması; şeriat, tarikat, marifet ve hakikattir.
- Olgun insan, kendinden başka hiç kimseye kızmayandır.
- İyilik de ibadette gizlidir. (Melamilik)
TASAVVUFA DAİR
- Evren; büyük kainat (makrokosmoz), insan ise; küçük kainattır (mikrokosmoz).
- İnsan, görünen alem ile görünmeyen alem arasında bir geçittir.
SADRETTİN KONEVİ
- İnsan, makrokosmozda bir mikrokosmozdur.
M.SCHELER
- Hallacı Mansur, M. Arabi, Mevlana, Yunus, S.Konevi ve Nesimi başta olmak üzere hepsi de ‘vahdet-i vücut’ yani varlıkta birlik felsefesini benimsemişlerdir. Bu felsefeye göre her şey, gerçekte tanrının çeşitli biçimlerde görünmesinden başka bir şey değildir. Varlık ve tanrı aynı özdendir. İnsan da ezelden beri tanrı katındaydı. Her şey hem ezeli hem de ebedidir. Çünkü; Ondan başka varlık yoktur. Her şey Ondan gelir Ona döner.
İBRAHİM AGAH ÇUBUKÇU
YUNUS EMRE
İlim, ilim bilmektir
İlim kendin bilmektir
Sen kendini bilmezsen
Ya nice okumaktır
..
Beni bende demen bende değilem
Bir ben vardır
Beni bende bir işarettir
Bir ben vardır
Beni benden içeri
…
Mal sahibi mülk sahibi
Hani bunun ilk sahibi
Mal da yalan mülk de yalan
Var biraz da sen oyalan
…
Cennet cennet dedikleri
Birkaç huri birkaç melek
Bana seni gerek seni
…
Yerden göğe küp dizseler
Altından birini çekseler
Seyreyle o zaman gümbürtüyü
…
Yedi yer, yedi göğü, dağları denizleri
Cennet ile cehennemi cümle vücutta bulduk
Gece ile gündüzü, gökte yedi yıldızı
Levhde yazılı sözü, cümle vücutta bulduk
Tevrat ile İncili, Furkan ile Zeburu
Bunlardaki beyanı, cümle vücutta bulduk
Onsekiz bin alem halkı cümlesi bir içinde
Kimse yok birden ayrı söyleyen dil içinde
Bu tılsımı bağlayan, cümle dilde söyleyen
Yere göğe sığmayan girmiş bu can içine
Tanrı kadim, kul kadim, ayrılmadım bir adım
Gör kul kim Tanrı kimdir, anla ey sahip kabul
Adem yaratılmadan
Can kalıba girmeden
Şeytan lanet olmadan
Arş idi seyran bana
./.
Hz. MUHAMMED :
“Ben gizli bir hazineydim; bilinmeyi, tanınmayı sevdim. Bu yüzden insanları ve cinleri yarattım.”
“Zamana küfretmeyin, O Allah’ın ta kendisidir.”
“Şeriat; benim sözlerim, tarikat; işlerim, hakikat; hallerimdir.”
“İnsanlara anlayabileceği kadarını söyleyiniz.”
“Azasının bir uzvu eksik olanın, bir hissi de eksik olur.”
“Dünyaya tamahtan vazgeç ki, Allah seni sevsin. Herkesin elinde olana tamah etme ki, halk seni sevsin.”
“Alimlerin mürekkebi, şehitlerin kanından daha ağırdır.”
“Gerçek zenginlik, gönül zenginliğidir.”
“İnanmış bir kimse, kendi nefsi için sevdiğini başkası için de sevmedikçe,
gerçekten inanmış olmaz.”
“Allah mütevazı olanı yüceltir, kibirli olanı da alçaltır.”
“Her şeyin temeli; inandım de sonrada dosdoğru ol.”
“İnsanların en hayırlısı, insanlara en faydalı olanıdır.”
“İki günü eşit olan ziyandadır.”
“Utanmadıktan sonra, dilediğini yap.”
“Kıskançlık, ateşin odunu yaktığı gibi iyilikleri de yok eder.”
“Allah, insanlara acımayanlara merhamet etmez.”
“Güzel sözler, sadaka yerine geçer.”
“Hastalıktan önce sağlığın, ihtiyarlıktan önce gençliğin, fakirlikten önce zenginliğin kıymetini bilin”.
*
- Savaşların en büyüğü, kendi nefsimizle olandır.
*
- Ölmeden önce, ölünüz.
*
“İlim, müslümanın yitiğidir nerde bulursa alır”.
*
“Siz onların ilahlarına küfretmeyin ki, onlar da sizinkine küfretmesin”.
“Kişi niyetiyle kazandığını, ameliyle kazanamaz”.
—–
KURAN’DAN AYETLER:
“Kim bir cana kıymamış ya da yeryüzünde bozgunculuk yapmamış bir canı öldürürse bütün insanları öldürmüş gibidir. Kim de yaşatırsa, bütün insanları yaşatmış gibi olur”. Maide -32
“O (Allah) evveldir, ahirdir, zahirdir, batındır”. Hadid -3
“Gökte de yerde de ilah olan ancak odur”. Zuhruf -84
“İyi bilki o her şeyi kendi varlığıyla kuşatmıştır”Fussilet-54
“Nereye dönersen dön, Allahın vechi oradadır”Bakara-115
“Onun varlığından başka her şey yokoldu”. Kasas -88
“Her şey Allah tarafındandır”. Nisa -78
“Her bilgi sahibinin üstünde daha iyi bilen vardır. Yusuf -76
“Eğer yerde ve gökte iki ilah olsaydı, ikisi de helak olup giderdi”. Enbiya -22
./.
- Rab, sevdiğini azarlar ve kabul ettiği her oğulu döver. (İbraniler 12/5)
- Eğer yalnız sizi sevenleri severseniz ödülünüz ne olabilir ki? Yalnız kardeşlerinize selam verirseniz, fazladan ne yapmış olursunuz ki? (MATTA 5:46,47)
İNCİL
- ‘Küçük’ güzeldir.
- İkiyi bir yapınca, ‘insan’ olursunuz.
- Söylediklerimi yaparsanız, ‘tanrı sözü’ olduğunu anlarsınız.
- Bilinmeyen, ışığa çıkmayan hiçbir ’sır’ kalmayacak.
- Baba, beni neden terkettin? (İsa, çarmıhtayken)
- Sen onları affet, onlar ne yaptıklarını bilmiyorlar. (İsa, çarmıhtayken)
Hz. İSA
Hz. MUSA’YA İNDİRİLEN TEVRATIN, “10 EMRİ”:
1- Seni Mısır’da esaretten kurtaran, Tanrın ‘Yahve’ benim.
*
2- Benden başka hiçbir şeyi, ilah edinmeyeceksin.
*
3- Tanrın, Rabbinin adını boş yere ağzına almayacaksın; çünkü Rab, kendi ismini boş yere ağzına alanı cezasız bırakmayacaktır.
*
4- Şabbat (cumartesi) gününü takdis etmek için onu hatırında tut. Altı gün çalışıp bütün işini yapacaksın. Fakat yedinci gün Tanrın Rabbe Şabbat’tır. Sen, oğlun, kızın, kölen ve cariyen, hayvanların ve kapılarında olan garibin, hiçbir iş yapmayacaksınız. Çünkü Rab gökleri, yeri ve denizi ve onlarda olan bütün şeyleri altı günde yarattı ve yedinci günde istirahat etti. Bunun için Rab, Şabbat gününü mübarek kıldı ve onu takdis etti.
*
5- Babana ve anana hürmet et ki, Tanrın Rabbin sana vermekte olduğu toprakta ömrün uzun olsun.
*
6- Öldürmeyeceksin.
*
7- Zina etmeyeceksin.
*
8- Çalmayacaksın.
*
9- Komşuna karşı yalan yere şahitlik etmeyeceksin.
*
10- Komşunun evine tamah etmeyeceksin; karısına, kölesine, eşeğine, malına tamah etmeyeceksin.
./.
- İnsanın gelişimi, tanrının yerine kendisini koyabilme çizgisindedir.
- Tanrı, sıradan insan entellektüelizminin göğe yansımasıdır.
- Tanrı, insan yaratılarının en kutsal olanıdır.
YALÇIN KÜÇÜK